پرسش و پاسخ

فهرست الفبایی موضوعات:
ا     ت     ح     خ     ر     ز     ش     ص     ط     ع     غ     ق     ل     م     ن     ه     و     پ     ک     گ
پرسش پاسخ موضوع
ظهار چیست؟
سلام علیکم لطفا بفرمایید «ظهار» به چه معنایی است؟ حکم فقهی آن با توجه به آیات قران کریم چیست؟ مرتضی صالحی

باسمه تعالی
سلام علیکم و رحمةالله
پیش از پاسخ مقدمه ای لازم است:‎اعراب در دوران پیش از اسلام "ظهار "را نوعی از "طلاق "می‌دانستند که باعث حرمت ابدی ازدواج مجدد زن و شوهرِ ظاهر و مظهور می‌شد. آیات ۱ تا ۴ سورهٔ مجادله مقررات مربوط به ظهار را تغییر دادند. این آیات مربوط به زمانی می‌شوند که اوس بن صامت خزرجی یکی از انصار (اهالی مسلمان مدینه) زنش، خوله دختر ثعلبه خزرجیة را در حالی که عصبانی بود ، ظهار کرد و بعد زنش به پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله شکایت برد.
پیامبر (ص) برای پاسخ منتظر وحی الهی شد، آیاتی که نازل شد تصریح کرد ‎: ظهار عملی ناپسند است و باعث این نمی‌شود که همسر شخص مادر او شود، اما همانند گذشته نزدیکی با همسر حرام است تا زمانی که کفاره پرداخته شود.
‎در آیات ۱ تا ۴ سورهٔ مجادله آمده است:
‎خداوند سخن زنی را که دربارهٔ شوهرش به تو مراجعه کرده بود و به خداوند شکایت می‌کرد شنید. خداوند گفتگوی شما را با هم می‌شنید و خداوند شنوا و بیناست. (۱) کسانی که از شما نسبت به همسرانشان ظهار می‌کنند. آنان هرگز مادرانشان نیستند، مادرانشان تنها کسانیند که آنها را به دنیا آورده‌اند. آنها سخنی زشت و باطل می‌گویند، و خداوند بخشنده و آمرزنده است. (۲) کسانی که همسران خود را ظهار می‌کنند، سپس از گفتهٔ خود بازمی‌گردند، باید پیش از آمیزش جنسی با هم، برده‌ای را آزاد کنند، این دستوریست که به آن اندرز داده می‌شوید، و خداوند به آنچه انجام می‌دهید آگاه است. (۳) و کسی که توانایی نداشته باشد، دو ماه پیاپی قبل از آمیزش روزه بگیرد و کسی کهظِهار در فقه اسلامی نوعی جدایی در رابطهٔ زناشویی است که مقررات آن در چهار آیهٔ نخست سوره مجادله آمده‌است. ظهار وقتی به وقوع می‌پیوندد که مرد همسر خود را به پشتِ (ظَهرِ) زنی که بر او محرم و حرام ابدی است، مثل مادر یا خواهر یا دخترش، تشبیه کند. یعنی مثلاً به همسرش بگوید: «تو برای من مثل پشت مادرم هستی.» در فرهنگ اعراب پیش از اسلام این کار موجب طلاق و ممنوعیت ابدی ازدواج می‌شده اما در مقررات اسلامی هرچند حرام و گناه است اما آثاری حقوقی به همراه دارد از جمله این‌که باعث می‌شود تا آمیزش جنسی بین زوجین ممنوع شود مگر اینکه شوهر از ظهار رجوع کرده و کفارهٔ ظهار را بپردازد. این را هم نتواند، شصت مسکین را اطعام کند. این برای آن است که به خدا و رسولش ایمان بیاورید. اینها مرزهای الهی است؛ و کسانی که با آن مخالفت کنند، عذاب دردناکی دارند (۴)
با توجه به آنچه گذشت: ظِهار در فقه اسلامی نوعی جدایی در رابطهٔ زناشویی است که مقررات آن در چهار آیهٔ نخست سوره مجادله آمده‌است. ظهار وقتی به وقوع می‌پیوندد که مرد همسر خود را به پشتِ (ظَهرِ) زنی که بر او محرم و حرام ابدی است، مثل مادر یا خواهر یا دخترش، تشبیه کند. یعنی مثلاً به همسرش بگوید: «تو برای من مثل پشت مادرم هستی.» در فرهنگ اعراب پیش از اسلام این کار موجب طلاق و ممنوعیت ابدی ازدواج می‌شده اما در مقررات اسلامی هرچند حرام و گناه است اما آثاری حقوقی به همراه دارد از جمله این‌که باعث می‌شود تا آمیزش جنسی بین زوجین ممنوع شود مگر اینکه شوهر از ظهار رجوع کرده و کفارهٔ ظهار را بپردازد.
البته ‎ظهار همانند طلاق باید در حضور دو شاهد عادل انجام شود و زن در «طهر غیر مواقعه» باشد، یعنی در وضعیت قاعدگی نباشد و از زمان پاکی پس از قاعدگی با شوهرش خفت‌وخیز نکرده باشد.
‎مشهور مسلمانان معتقدند که فقط مرد امکان ظهار را دارد ولی احمد بن حنبل پیشوای مذهب حنبلی معتقد است ظهار زن نیز معتبر است و او هم باید کفاره بدهد.
‎همچنین برخی معتقدند علاوه بر آمیزش جنسی، پیش‌نوازش و نگاه شهوت‌آمیز به همسر نیز پس از ظهار و قبل از پرداخت کفاره ممنوع است.
‎برخی از فقهای شیعه مانند شیخ طوسی در الخلاف و المبسوط، ابن حمزه در الوسیله و ابن براج در المهذب گفته‌اند که ظهار علاوه بر پشت با تشبیه همسر به دیگر اعضای بدن مادر (و محارم دیگر) مثلاً دست یا مو هم واقع می‌شود.
‎پس از ظهار زن حق شکایت به حاکم را دارد و حاکم نیز سه ماه به شوهر مهلت می‌دهد تا یا از ظهار رجوع کند یا زنش را طلاق بدهد و در صورت خودداری از این کار پس از سه ماه او را به یکی مجبور خواهد کرد.
‎در مورد امکان ظهار زوجهٔ موقت و کنیز ملکی اختلاف نظر است. همچنین در اینکه آیا زنی که مرد تاکنون با او آمیزش نداشته را می‌توان ظهار کرد، نیز تردید است؛ و نیز در مورد امکان اشتراط و تعلیق ظهار مثلاً «اگر این کار را انجام دهی مثل پشت مادر من هستی» یا مدت‌دار کردن آن مثلاً «تو برای یک ماه مثل پشت مادرم هستی» هم اختلاف نظر است.
# کفاره ی ظهار
‎ همانطور که ذکر شد؛ ظهار در آیات سه و چهار سورهٔ مجادله آمده و یکی از موارد زیر است: آزاد نمودن یک نفر برده، اگر نتوانست دو ماه روزه پشت سر هم بگیرد، و اگر این را هم نتوانست، باید به شصت نفر مستمند غذا بدهد.
# اما پرسشی که می تواند مطرح شود این است که اگر شخص هیچ‌یک‌از کفاره‌ها را نتواند انجام بدهد چه اتفاقی می‌افتد ؟ در پاسخ اختلاف نظر است. ابن ادریس از فقهای شیعه گفته در این صورت استغفار کافی‌ست و محقق حلی هم این نظر را درست‌تر دانسته‌است. از فقهای معاصر مرحوم آیةالله العظمی بهجت می فرمایند:اظهر در غیر قادر بر کفاره ، قیام استغفار است ـ در حکم مذکور ـ مقام خصال ثلاثه و آنچه به منزله آنها است . و بنا بر عدم اجزاى استغفار براى عاجز از تکفیر ، اجبار بر خصوص طلاق در صورت اضرار، خالى از وجه نیست ، واللّه العالم .
‎همچنین برخی معتقدند در صورتی که مرد پس از ظهار پیش از پرداخت کفاره با همسرش بیآمیزد باید دو کفاره بدهد.

فقهی
قضای نماز با تیمم
سلام اگر نمازی را با تیمم بخوانیم، دوباره باید با وضو هم قضای آن را بجا آوریم؟ با تشکر از پاسخ شما

سلام علیکم
اگر وظیفه ی شما برای خواندن نماز تیمم بود، بجا آوردن دوباره ی آن لازم نیست. والله اعلم

فقهی
نماز قضاء
وقت خواندن نماز قضا
با سلام و احترام من نماز صبحم قضا شده است ، آیا وقتی بیدار شدم باید فورا نماز م را قضا کنم ؟ یا اینکه وقت نماز ظهر بخوانم؟ یا اینکه فردا صبح با نماز صبح م بخوانم؟ لطفا راهنمایی کنید.مجتبی سید حسینی شیخان از مدرسه ابتدایی امام باقر (ع)

باسمه تعالی
سلام علیکم
در فرض مزبور اولاً: بجا آوردن قضای نماز وجوب فوری ندارد.
ثانیاً: می توانید بعد از بیدار شدن یا قبل از نماز ظهر ، قضای نماز صبح را بجا آورید ولی قضای نماز را زیاد به تأخیر نیندازید.
ثالثاً: هر نماز قضا شده را در وقت آن نماز بجا آوردن موضوعیتی ندارد. والله اعلم

فقهی
نماز قضاء
نمازهای واجب چند رکعت است؟
سلام لطفا بفرمایید نمازهای واجب چند رکعت است که باید هر روز بخوانیم؟ من کلاس سوم هستم از هر کسی که می پرسم یه جوری جواب میده.

سلام علیکم
نماز های واجب عبارتند از:
۱/ نمازهای روزانه (یومیه) که ۱۷ رکعت است،۲رکعت نماز صبح /۴ رکعت نماز ظهر / ۴رکعت نماز عصر /۳رکعت نماز مغرب/۴رکعت نماز عشا
۲/ نماز طواف خانه ی خدا ۲رکعت که در زیارت کعبه و حج واجب می شود.
۳/ نماز آیات ۲ رکعت که در موقع زلزله و خورشید گرفتگی و ماه گرفتگی واجب می شود.
۴/نماز قضای والدین که بر پسر بزرگتر واجب است.
۵/ نماز عهد و نذر
۶/ نماز اجاره
پس نمازهایی که روزانه واجب است همان ۱۷ رکعت است. والله اعلم
موفق باشید

فقهی
نماز
شراب به چه دلیلی حرام است ؟ آیا قران آن را تحریم کرده است؟
با سلام و احترام با توجه به آثار اقتصادی شراب و رعایت میزان خوردن به اندازه ای که انسان مست نشود، به چه دلیلی شراب حرام است و آیا قران آن را در همه حالات تحریم کرده است؟ ممنون طناز عشوری

باسمه تعالی
سلام علیکم
همانطور که می دانید حسب نظر پزشکان و روانشناسان مضرات مصرف مواد الکلى به اثبات رسیده است. آنها به این واقعیت اعتراف داشته‏ و دارند که از جمله آثار زیان بخش شراب، پیامد سویى است که روى مغز و عقل مى‏گذارد و فرایند کار مغز را دچار اختلال می کند و عقل را از کار مى‏اندازد. روشن است که با از بین رفتن عقل، پرده شرم و حیا دریده مى‏شود. در نتیجه با غلبه ی غرایز بُعد حیوانی انسان بر رفتارهای عقلانی چیره می شود و انسان همانند حیوان لجام گسیخته به خود و دیگران آسیب می رساند.
مطالعات علمی نشان می دهد نوشابه‏ هاى الکلى پس از استفاده سریعاً جذب خون مى‏شود . خون در مسیر خود مغز را بى نصیب نمى‏گذارد، در نتیجه عمل سلسله اعصاب رو به ضعف مى‏رود و خویشتن دارى که ارادى و منشأ شرم و حیا در انسان و مانع از بروز کارهاى زشت است، از دست مى‏رود.
همانطور که امام رضا علیه السلام فرمودند: خدا شراب را بدان جهت حرام کرد که مایه فساد و بازداشتن عقل از درک حقایق و از بین بردن شرم و حیا است.
مشروبات الکلى به پنج دلیل از محرّمات شمرده مى شود:
دلیل اول - کتاب (قرآن)
در قرآن کریم آیات فراوانى وجود دارد که حرمت مشروبات الکلى را به زبان کنایه و یا موردى بیان مى کند، ولى ما به صریح ترین آنها مى پردازیم:
1ـ «انّما الخمر و المیسر و الانصاب و الازلام رجس من عمل الشیطان فاجتنبوه لعلکم تفلحون؛ (سوره ی مائده آیه ۹۰)تحقیقاً شراب و انواع قمار و بت پرستى و یا سنگ هایى که براى قربانى نصب شده و چوبه هاى قرعه (براى کشف امور غیبى)، پلیدى از کارهاى شیطان است، از آن دورى گزینید، شاید رستگار شوید.»
2ـ «انما یرید الشّیطان ان یوقع بینکم العداوة و البغضاء فى الخمر و المیسر...؛ (مائده آیه ۹۱) شیطان مى خواهد کینه توزى و دشمنى را از طریق شراب و قمار در میان شما بیفکند و تضادهاى داخلى را تشدید نماید و شما را از یاد خدا و نماز باز دارد، آیا باز هم دست از آن بر نمى دارید.»
3ـ «یسئلونک عن الخمر و المیسر قل فیهما اثم کبیر و منافع للناس و اثمهما اکبر من نفعهما؛ (بقره آیه ۲۱۹)از تو درباره ی شراب و قمار مى پرسند، بگو: در آن دو گناهى بزرگ است و سودهایى نیز براى مردم دارد ولی گناهشان از سودشان بیشتر است.»
4-«یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُواْ إِنَّمَا الْخَمْرُ وَالْمَیْسِرُ وَالأَنصَابُ وَالأَزْلاَمُ رِجْسٌ مِّنْ عَمَلِ الشَّیْطَانِ فَاجْتَنِبُوهُ لَعَلَّکُمْ تُفْلِحُونَ •إِنَّمَا یُرِیدُ الشَّیْطَانُ أَن یُوقِعَ بَیْنَکُمُ الْعَدَاوَةَ وَالْبَغْضَاء فِی الْخَمْرِ وَالْمَیْسِرِ وَیَصُدَّکُمْ عَن ذِکْرِ اللّهِ وَعَنِ الصَّلاَةِ فَهَلْ أَنتُم مُّنتَهُونَ» سوره مائدهگ
در هیچ موردی قرآن با این تاکید و تصریح و شدت حرمتی را اعلام نکرده و شراب را پلیدی و عمل شیطان خوانده است.

به اجماع فقهاى شیعه و سنّى، شراب، نجس و حرمت آن محرز است. اکثر عالمان دینى مشروبات را حتى به نام دارو نیز تجویز نمى کنند، چرا که خداوند متعال شفایى در حرام قرار نداده است. تمام فقیهان اسلامى براى شراب خوار اجراى حد شرعى (هشتاد ضربه شلاق) را واجب نموده اند
دلیل دوم - احادیث نبوى و علوى (سنت)
در مجامع شیعه و سنّى، این حدیث معروف است که پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) ده گروه را لعنت کرده است که به گونه مستقیم یا غیر مستقیم در شراب سازى دخالت دارند: 1 - کسى که درخت انگور را به نیت شراب غرس کند؛ 2 - آن که بدین قصد از درخت تاک پاسدارى نماید؛ 3 - خریدار مشروبات؛ 4 - فروشنده آن؛ 5 - کسى که مى نوشد؛ 6 - کاسبى که از شراب فروشى پولى به دست مى آورد؛ 7 - فشار دهنده انگور به انگیزه ساختن شراب؛ 8 - افرادى که مشروبات را حمل و نقل مى کنند؛ 9 - تحویل گیرنده آن؛ 10 - ساقى یا کسى که شراب براى دیگرى مى برد. ( فروع کافى، چاپ جدید، ج 6، ص 430 – 429)
در اسلام هیچ گناهى تا این حد نکوهیده نشده است. پیامبر (صلی الله علیه و آله) به حضرت على (علیه السلام) فرمود: «اگر همه گناهان را در خانه اى جمع کنند، کلید آن شراب است.» ( وسائل الشیعه، ج 17، ص 271)
امام على (علیه السلام) مى فرماید: «خداوند شراب و مى گسارى را براى سلامت عقل حرام کرده است.» ( نهج البلاغه، حکمت 252)
امام صادق (علیه السلام) نیز فرمود: «اگر کسى دخترش را به شراب خوار بدهد مانند این است که او را در آتش انداخته است.» (وسائل الشیعه، ج 17، ص 249)
نوشاب‏ه هاى الکلى پس از استفاده سریعاً جذب خون مى‏شود . خون در مسیر خود مغز را بى نصیب نمى‏ گذارد، در نتیجه عمل سلسله اعصاب رو به ضعف مى ‏رود و خویشتن دارى که ارادى و منشأ شرم و حیا در انسان و مانع از بروز کارهاى زشت است، از دست مى‏ رود
دلیل سوم - عقل
برخى از عقلاى جهان به خصوص پزشکان متعهد بر اساس موازین عقلى و علمى و بلکه مشاهدات حسى معتقدند الکلِ مسکِر انسان را از حالت عادى خارج مى سازد و براى مدت زمانى او را در مستى و بى خبرى نگه مى دارد و در این حالت هرگونه عمل خطرناک و یا شرم آورى از وى امکان صدور مى یابد.
دلیل چهارم - اجماع
به اجماع فقهاى شیعه و سنّى، شراب، نجس و حرمت آن محرز است. اکثر عالمان دینى مشروبات را حتى به نام دارو نیز تجویز نمى کنند، چرا که خداوند متعال شفایى در حرام قرار نداده است. تمام فقیهان اسلامى براى شراب خوار اجراى حد شرعى (هشتاد ضربه شلاق) را واجب نموده اند.
دلیل پنجم - علوم طبیعى (علم پزشکى)
(منظور از علوم طبیعى، استنتاجاتى است که متفکران از آن دارند. هنگامى که علم خطرات و مضرّات شراب را کشف مى کند، عقل حرمت آن را اعلام مى دارد.)
با ملاحظه ی آنچه تقدیم شد می توان اذعان کرد که از منظر عقل و علو دین استفاده از شراب چه کم و چه زیاد حرام است و جایز نیست، والله اعلم

عمومی

Pages

ارسال پرسش

پرسشی که باید پاسخ داده شود.
متن اصلی پرسش.
دریافت پاسخ از طریق پست الکترونیکی
3 + 0 =
حاصل جمع بالا را وارد کنید.